langnghetamsu.com

Vàm Nao: Chèo ghe sợ sấu căn chưn… - phần 1

Thế kỷ XVII, để mưu tìm sự sống, những đoàn lưu dân miền ngoài lần lượt vào Nam khẩn hoang lập nghiệp. Kẻ đến trước men theo sông tiền, tha hồ chọn đất giồng đất bãi, người đến sau không thể không tiến dần về phía thượng nguồn. Có thể nói lúc bấy giờ, đoạn từ Doi Lửa trở lên cảnh vật nơi đây hãy còn quá đỗi hoang sơ, vắng lặng đến rợn người:
Tới đây xứ sở lạ lùng,
Con chim kêu phải sợ con cá vùng phải kinh!
Hãi hùng nhất là tại Vàm Nao, “kinh” đến mức:
Chèo ghe sợ sấu cắn chưn,
Xuống sông sợ đỉa lên rừng sợ ma!
Đó là những câu hát cũ ghi lại dấu ấn của một thời, từ thuở nơi đây còn là rừng thiêng nước độc.
Sách Gia Định thành thông chí khi thuật kể về các chết của ông Nguyễn Hữu Cảnh (năm 1700 – do sơn lam chướng khí bạo hành) đã ghi nơi đây là “ác địa”! cho đến nay ông già bà cả sống cố cựu ở địa phương mỗi khi kể lại cho con cháu nghe về những câu chuyện của sông nàu, người nghe không thể không rùng mình, rởn óc mặc dù vẫn biết đó là chuyện cũ, đã diễn ra cách nay đến mấy trăm năm.
Vàm Nao từng là con sông dữ nổi tiếng. “Khởi thủy” tủy mạch chính của nó chỉ là một “con kinh trời sanh” vốn rất hẹp, cạn đến mức cành cây lớn hai bên vờ giao tiếp nhau, gọi giao du. Toàn vùng cây cối mọc um tùm, cảnh vật sầm uất tối tăm, không ngớt vang lên những âm thanh rừng rú, chỉ với “chim kêu vượn hú” cũng đủ gây kinh hoàng cho người qua lại. Tuy không sâu nhưng do địa hình tự nhiên ở hai bên đặc biệt phức tạp: tả ngạn phía Mỹ Hội là Xỏe Búng rất sâu, còn hữu ngạn là hồ, cạn hơn nhưng rất rộng (gọi hồ Chủ Bó) Rong cỏ, nhất là lục bình từ thượng nguồn đổ xuống tắp vào dày đặc, cá tôm lấy đó “làm nhà”. Khi trời sa mưa, “nước quay kỳ nhì” cũng là mùa cá đẻ, ở đây chúng đua nhau sinh sản lềnh như nuôi trong hầm. Do đó các loài cá lớn như cá sấu, cá mập, cá đao, rắn… nom theo bắt mồi.
Dĩ nhiên “Chuột sa hũ nếp” nên định cư luôn. Cứ thế, cá to cá nhỏ sinh sôi nẩy nở. Vàm Nao trở hành “ngư mãn” nên không thể không xảy ra chuyện “cá lớn nuốt cá bé”, tranh chấp nhau, hoặc đùa giỡn nhau… Dù thế nào, Vàm Nao cũng không ngớt tiếng vùng vẫy, quẫy đuôi… của cá, khiến người phải “kinh”!
Ta biết, từ thượng nguồn đổ về, nhánh sông Tiền nhận nước nhiều hơn nhánh sông Hậu. Mùa nước nổi, hiện tượng xâm thực diễn ra ở sông Tiền rất dữ, nhất là những nơi nhằm ngay mũi nước như tại Vàm Trước sông Vàm Nao, phía tả ngạn (xã Kiến An, huyện chợ Mới nay) nơi đây ngày trước năm nào đất cũng bị lở sụp từng mảng lớn, vài ba công đất là chuyện thường, gây thiệt hại rất đáng kể về người và của. Lâu ngày do thủy phá kinh Vàm Nao lấn dần ra, lấy một phần hồ bên hữu ngạn và “thôn tính” toàn bộ Xẻo Búng phía tả ngạn nên nó to rộng ra thành sông cái – hồ hẹp lại và trở thành bãi bồi, có chỗ nổi lên thành cồn, còn Xẻo Búng thì đã hóa thân!
Sông càng lớn tính càng dữ càng tăng vì Vàm đã lớn rộng, do đó nước càng xoáy mạnh nên nó có tên là sông “Nước Xoáy”, tên chữ là Hồi Oa (nước xoáy vòng).
Nguyễn Hữu Tiệp – Kiến thức ngày nay – Sô 607 – Năm 2007
16/06/2017

Gửi bình luận

Tên của bạn *
Email *
Cảm nhận *